Katowice

Zobacz też:

Ten artykuł dotyczy miasta Katowice. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 50°15'N 19°00'E / 50.25, 19

Katowice
Katowice
Herb Katowic Flaga Katowic
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Katowice miejska
Założono	XVI wiek
Prawa miejskie	1865
Prezydent miasta	Piotr Uszok
Powierzchnia	164,67 [1] km²
Położenie (punkt)	50° 15' N 19° 00' E
Wysokość	261 – 352 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	309 621[2] 1 880,3 os./km² 2 441 000 Konurbacja śląsko-zagłębiowska
Strefa numeracyjna	(+48) 032
Kod pocztowy	40-001 do 40-999
Tablice rejestracyjne	SK
Położenie na mapie Polski Katowice
TERC10 (TERYT)	2469011
SIMC10	0937474
Miasta partnerskie	Ostrawa Kolonia Mobile Saint-Étienne Odense Miszkolc Groningen Hrabstwo Południowy Dublin Shenyang
Urząd miejski 3 ul. Młyńska 4 40-098 Katowice tel. (032) 259-39-09; faks (032) 253-79-84
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Katowice (niem. Kattowitz, śl. Katowicy^[3], czes. Katovice) - miasto położone w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 309 621 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km².^[1]

W latach 1945-1950 stolica województwa śląsko-dąbrowskiego, 1950-1953 oraz 1956-1998 — województwa katowickiego, 1953-1956 — województwa stalinogrodzkiego. Katowice są siedzibą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego oraz stałym członkiem Unii Metropolii Polskich.

edytuj Geografia

edytuj Położenie

Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej, będącej częścią Wyżyny Śląskiej, we wschodniej części Górnego Śląska. Miasto leży na dziale wodnym Wisły i Odry - naturalnej granicy Małopolski i Śląska. Przez Katowice przepływają rzeki: Rawa - dopływ Wisły i Kłodnica - dopływ Odry oraz kilka mniejszych.

Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą terenu, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest położone 352 m n.p.m. (znajduje się on w dzielnicy Murcki), a najniższy punkt leży na wysokości 261 m n.p.m. (w dzielnicy Zarzecze). Pod względem geologicznym, Katowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, obejmującym Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy.

Katowice graniczą z Chorzowem, Siemianowicami Śląskimi, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem, Rudą Śląską i Czeladzią. W obrębie kilkuset kilometrów od Katowic leży 6 europejskich stolic: Berlin, Bratysława, Budapeszt, Praga, Warszawa i Wiedeń.

edytuj Klimat

Średnia roczna temperatura wynosi +7,9ºC (średnia z lat 1961-1990), średnia temperatura w lipcu +17,4°C, a w styczniu -2,7°C. Średnia suma opadów w skali roku wynosi 721 mm, z czego najwięcej w sierpniu (110 mm). Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o średniej prędkości 3,3 m/s, wiejące głownie z kierunku zachodniego (21%) i południowego zachodu (20,1%). Pokrywa śnieżna występuje około 60 dni w roku^[4].

Klimat w Katowicach, średnie z lat 1961-1990

edytuj Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Dzielnice Katowic.

Dzielnice Katowic

Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic:

edytuj Aglomeracja

Położenie Katowic w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia

Katowice leżą w centrum największej konurbacji w Polsce – 2,8 mln ludzi. Nie jest to właściwa aglomeracja, nie ma bowiem wyraźnie dominującego miasta. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki gwałtownemu rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym też wieku, podczas planowania strategicznego, utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska i Zagłębia. Od lat 90. XX wieku zaczęto planować metropolizację regionu katowickiego.

9 stycznia 2006 prezydenci 17 miast podpisali deklarację utworzenia Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM). Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Obecnie, po przyjęciu uchwał o przystąpieniu do związku i przyjęciu statutu związku przez rady miast-założycieli, związek został zarejestrowany przez MSWiA. Do GZM-u oprócz Katowic należą sąsiednie miasta: Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy i Zabrze.

edytuj Demografia

edytuj Rozwój demograficzny

 Osobny artykuł: Rozwój demograficzny Katowic.

Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad i tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 praw miejskich, Katowice powiększały kilkakrotnie swoją powierzchnię i zmieniały strukturę administracyjną. 15 lipca 1924 liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże i Zawodzie, co spowodowało praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys. (129 437 w maju 1930 ^[5]). Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951, 1960 i 1975. W okresie od 1825 do 1924 liczba ludności podwajała się, głównie przez migrację i wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat i w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165-krotnie. Jednakże, ze schyłkiem lat 80. XX w., nastąpiła zmiana tendencji rozwoju demograficznego miasta i rozpoczął się spadek liczby ludności Katowic z 368 621 (stan 1987) do 309 621 (stan 2008).

• Wykres liczby ludności miasta Katowice na przestrzeni 3 ostatnich stuleci

Największą populację Katowice odnotowały w 1987 r. – wg danych GUS 368 621 mieszkańców.

edytuj Struktura wiekowa i zawodowa

Na 312 201 mieszkańców Katowic blisko 16% jest w wieku przedprodukcyjnym (49 476 osób), w wieku poprodukcyjnym jest ponad 19% mieszkańców (60 333 osoby), natomiast w wieku produkcyjnym jest 65% mieszkańców (202 371 osób). Świadczy to o bardzo niekorzystnym zjawisku starzenia się społeczeństwa, a w porównaniu w innymi dużymi miastami Polski i Europy Katowice są jednym z najstarszych demograficznie miast.

Mimo że w wieku produkcyjnym w mieście jest 65% mieszkańców, aktywnych zawodowo jest ich ponad 70%.

edytuj Historia

 Osobny artykuł: Historia Katowic.

Zobacz w Wikiźródłach Kronika Cesarskiego Urzędu Pocztowego w Katowicach

Najważniejsze daty:

• 1177 – teren kasztelanii bytomskiej, na którym znajdują się obecne Katowice, został włączony do dzielnicy śląskiej. Poprzednio od 1138 w dzielnicy senioralnej krakowskiej.
• 1299 – wydanie przez księcia bytomskiego Kazimierza II dokumentu ze wzmianką o najstarszej dzielnicy Katowic – ówczesnej wsi Dąb (Crasni Domb).
• 1468 – wzmianka o dzisiejszej dzielnicy Katowic – Podlesiu.
• ok. 1580 – kuźnik Bogucki Andrzej założył na swoim gruncie wieś zagrodniczą Katowice.

Mapa historycznych osad Katowic

• 1598 – po raz pierwszy pojawiła się dokumentach nazwa Katowice (ad parochiam pertinent village Boguczycze, Zalęzie et nova villa Katowicze).
• od połowy XVIII w. – wzmożony rozwój wsi Katowice, związany z odkryciem złóż węgla i uprzemysłowieniem.
• 1816 – na ulicy św. Jana ustawiono figurę tego świętego.
• 1824 – powstały kopalnie: Ferdynand i Waterloo.
• 1847, 6 sierpnia – na stację kolejową wjechał pierwszy pociąg osobowy^[6].
• 1851, 1 kwietnia – otwarcie ekspedycji pocztowej II klasy.
• 1858, 29 września - poświęcenie Kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach - pierwszego murowanego kościoła w tym mieście.
• 1860
  • 27 sierpnia – oddano do użytku szkołę na ul. Szkolnej.
  • 11 listopada – poświęcenie cmentarza i pierwszego kościoła katolickiego na terenie ówczesnych Katowic.
• 1862, 4 września – oddanie pierwszej synagogi.
• 1865, 11 września – nadanie Katowicom praw miejskich przez króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna.
• 1869, 10 maja – założono gildę strzelecką.
• 1870, 20 listopada – konsekrowano Kościół Mariacki.

Ulica Mariacka w Katowicach. Na wprost neogotycki Kościół Mariacki

• 1873, 27 marca – Katowice zostały siedzibą powiatu ze starostwem.
• 1874 – magistrat przeniósł się z wynajmowanych pomieszczeń do nowego budynku, który stał w miejscu obecnego Teatru Śląskiego.
• 1884, 6-11 listopada – odbyła się Konferencja Katowicka^[7].
• 1902, 22 grudnia – na terenie podkatowickiej osady Stary Panewnik osiedlili się franciszkanie z Wrocławia.
• 1919 – walki podczas I powstania śląskiego w dzielnicach Bogucice, Dąbrówka Mała, Giszowiec, Szopienice, Nikiszowiec.
• 1920 – II powstanie śląskie – blokada śródmieścia miasta przez powstańców i walki w dzielnicach.
• 1920-1921 – na ulicy Heinzelstraße (dzisiejsza Plebiscytowa) działał Polski Podkomisariat Plebiscytowy.
• 1921
  • 20 marca – podczas plebiscytu 14,6% mieszkańców opowiedziało się za Polską, 85,4% mieszkańców opowiedziało się za Niemcami.
  • III powstanie śląskie – 3 maja miasto zostało zdobyte od południa przez oddziały Walentego Fojkisa i Adama Kocura.
• 1922 – przyłączenie do Polski (20 czerwca); Katowice zostały stolicą autonomicznego województwa śląskiego, siedzibą Sejmu Śląskiego i Górnośląskiej Komisji Mieszanej.

Widok na Bogucice. Lata 30. XIX w.

• 1925, 28 października – powstanie Diecezji Śląskiej, której stolicą zostały Katowice.
• 1927, 5 czerwca – biskup śląski Arkadiusz Lisiecki, symbolicznym wykopaniem ziemi pod fundamenty, rozpoczął uroczyście budowę katowickiej katedry.
• 1928 – rozpoczęcie budowy gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych odebranego w 1972 przez Politechnikę Śląską.
• 1929 – powołanie Muzeum Śląskiego z siedzibą w Katowicach.
• 1931 – otwarcie Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych.
• 1934 – wybudowanie najwyższego w Polsce "Drapacza Chmur" przy ul. Żwirki i Wigury.
• 1939, wrzesień – wycofanie się wojsk polskich, obrona do 4 września miasta przez harcerzy i grupy powstańców śląskich (obrona wieży spadochronowej). Ok. 860 osób zginęło w walkach, bądź zostało rozstrzelanych przez niemiecki Wehrmacht i członków Freikorpsu w rejonie rynku i w Lasach Panewnickich.
• 1939, 4 września – podpalenie i zniszczenie Synagogi Wielkiej.
• 1940, 20 grudnia – Katowice stały się stolicą niemieckiej Prowincji Górnośląskiej (Gau Oberschlesien).
• 1942 – władze okupacyjne ustanowiły sąd doraźny Standgericht, z którego wyroku zgilotynowano w czasie wojny blisko 700 osób.
• 1945, 27 stycznia – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną. Splądrowanie i spalenie kwartału kamienic przy Rynku. Wywózki mieszkańców miasta do sowieckich kopalń w Workucie i Donbasie.

Katowice, Pomnik Powstańców Śląskich

• 1953, 7 marca – zmieniono na trzy lata nazwę Katowic na Stalinogród.
• 1955, 30 października – podczas tzw. wysiedlenia biskupów katowickich ordynariusz częstochowski Zdzisław Goliński konsekrował Katedrę Chrystusa Króla.
• 1956, 10 grudnia – przywrócono pierwotną, historyczną nazwę miasta Katowice.
• 1960 – włączenie do Katowic miasta Szopienice.
• 1965 – oddano do użytku Rondo później nazwane im. gen. Jerzego Ziętka.
• 1968 – w Katowicach powstał Uniwersytet Śląski.
• 1971 – wybudowanie hali sportowej "Spodek".
• 1972
  • wybudowanie nowego dworca kolejowego.
  • odebranie gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przez Politechnikę Śląską za sprawą Edwarda Gierka.
• 1981, 16 grudnia – akcja pacyfikacyjna w kopalni Wujek, podczas której zabito 9 górników.
• 1983, 20 czerwca – papież Jan Paweł II odprawił Mszę św. na katowickim lotnisku Muchowiec oraz spotkał się z chorymi w Katedrze Chrystusa Króla.
• 1984 – reaktywowano Muzeum Śląskie.
• 1990 – restytucja samorządu i szybki rozwój miasta.
• 1991, 15 grudnia – odsłonięcie i poświęcenie Pomnika Dziewięciu z Wujka.
• 1992, 25 marca – erygowano Metropolię katowicką.
• 1998, 24 października – otwarcie i poświęcenie nowego gmachu Biblioteki Śląskiej.
• 2005 – pierwsze plany dotyczące połączenia Katowic z innymi miastami GOP-u.
• 2006
  • 28 stycznia – zginęło 65 osób w wyniku zawalenia się hali na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich.
  • 6 października – otwarto Centrum Sztuki Filmowej z Filmoteką Silesianów ^[8].
• 2007, 20 września – podpisanie porozumienia w sprawie utworzenia GZM.

edytuj Gospodarka

Ulica Chorzowska. Od lewej: Superjednostka, Haperowiec, Siedziba ING Banku Śląskiego, Wieżowce Stalexportu (w tle), Chorzowska 50.

Gospodarka Katowic opiera się obecnie na sektorze usług. Z ponad 150 tys. zatrudnionych w Katowicach ponad 73% stanowią osoby zatrudnione w tym sektorze (31 grudnia 2006^[9], bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób). Jest to wynik przemian gospodarczych w ostatnich latach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się na poziomie 4,3 tys. zł i jest najwyższe w Polsce(dane na rok 2006)^[10]. Ponadto Katowice mają jeden z najwyższych w Polsce wskaźników PKB na jednego mieszkańca – 67 432 PLN (ponad 27 tys. $).

edytuj Firmy i przedsiębiorstwa

Na terenie miasta jest zarejestrowanych około 48 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Tempo wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców sięga 8-10% w skali roku. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa posiada swoją siedzibę w Katowicach. Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

edytuj Górnictwo i hutnictwo

Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa i hutnictwa. W ostatnich latach wiele kopalń i hut zostało zlikwidowanych. Obecnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy S.A. W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości^{potrzebne źródło}. Budynki po zamkniętych zakładach pracy przekształca się na sklepy, galerie handlowo-rozrywkowe, muzea i punkty widokowe. Przykładowo na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center, a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie.

edytuj Handel i targi

Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce – w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe – dziś nazywane marketami – zostały w większości sprywatyzowane. W mieście znajdują się trzy duże centra handlowe oraz kilka mniejszych. Większość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center. Co roku w mieście odbywają się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:

edytuj Inwestycje

Katowice przygotowują się obecnie do gigantycznego programu rewitalizacji i przebudowy centrum miasta^[11]. W ramach tego projektu planuje się przebudowanie przestrzeni Rynku wraz z przyległymi ulicami oraz Alei Korfantego wraz z obszarem wokół Ronda^[12]. Autorem projektu jest katowicki architekt, znajdujący się "w czołówce 44 najlepszych młodych obiecujących architektów Europy" - Tomasz Konior^[13].

Oprócz tego, niezależnie w przygotowaniu lub budowie znajduje się wiele projektów prywatnych inwestorów. Z powodu problemów z lotniskiem Muchowiec zablokowane były do tej pory budowy wieżowców. Obecnie o uzyskanie pozwolenia na budowę wysokich budynków stara się około czternastu inwestorów^[14]. Najbardziej zaawansowane są projekty wież Silesia Towers korporacji deweloperów TriGranit^[15], Jupiter Plaza^[16] oraz biurowiec Hines Polska^[17].

Dodatkowo, wiele ważnych budynków w mieście ulega kompleksowej rewitalizacji - przede wszystkim należy wymienić remonty os. Tysiąclecia, Spodka, wieżowca Haperowiec oraz planowaną przebudowę biurowca DOKP przez spółkę Hines wraz z PKP^[18].

Z obecnych 170 tys. metrów kwadratowych powierzchni biurowej podaż ma się podwoić. Obecnie trwa budowa m.in. Europark-Greenparku^[19] czy biurowca GTC przy ul. Francuskiej^[20]. Od kilku lat popularne są także rewitalizacje budynków poprzemysłowych i adaptacja ich na biura czy mieszkania. Najbardziej spektakularną taką inwestycją zajmuje się firma Reinhold Polska.

Także rynek mieszkaniowy Katowic (mimo iż kupcy chętniej wybierają Chorzów) gwałtownie się rozwija. Budowane są m.in. Dębowe Tarasy, Apartamenty Moderna^[21] czy luksusowe Osiedle Bażantów^[22].

W Parku Przemysłowym "Euro-Centrum" zainwestują firmy z Doliny Krzemowej w Kalifornii^[23].

edytuj Transport

Katowice, tramwaj "Karlik"

edytuj Komunikacja miejska

Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 10 tramwajowych. Olbrzymią część linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice, zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych (Gliwice,Tychy, Jaworzno), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

edytuj Transport kolejowy

Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.

W mieście znajduje się ponadto 8 stacji i przystanków pasażerskich PKP: Katowice Brynów, Katowice Ligota, Katowice Szopienice, Katowice Podlesie, Katowice Piotrowice, Katowice Załęże oraz Katowice Zawodzie.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Niedaleko Katowic działa najdalej wysunięta za zachód Europy linia kolei szerokotorowej – Linia Hutnicza Szerokotorowa (LHS), łącząca Hutę Katowice z Europą Wschodnią i Azją.

Katowice, Autostrada A4 oraz początek DK81 (po lewej)

Katowice, DTŚ w stronę katowickiego ronda

edytuj Transport drogowy

Katowice znajdują się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiega m.in.:

• E40 Trasa europejska E40 (Francja – Belgia – Niemcy – Katowice – Ukraina – Rosja – Kazachstan – Uzbekistan – Kirgistan)
• E75 Trasa europejska E75 (Norwegia – Finlandia – Katowice – Słowacja – Węgry – Serbia – Macedonia – Grecja – Kreta)
• E462 Trasa Europejska E462 (Polska – Czechy)
• A4 Autostrada A4 (granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Opole – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica z Ukrainą)
• 1 DK1 (Trójmiasto – Toruń – Łódź – Częstochowa – Katowice – Bielsko-Biała – Cieszyn)
• 79 DK79 (Warszawa – Sandomierz – Kraków – Katowice – Bytom)
• 81 DK81 (Katowice – Mikołów – Łaziska Górne – Żory – Skoczów – Harbutowice)
• 86 DK86 (Podwarpie – Psary – Będzin – Sosnowiec – Katowice – Tychy)

W okolicach Katowic przebiega kilka ważnych dróg:

• A1 Autostrada A1 (Trójmiasto – Toruń – Łódź – GOP – granica z Czechami)
• 11 DK11 (Kołobrzeg – Piła – Poznań – Lubliniec – Bytom)
• 44 DK44 (GOP – Oświęcim – Kraków)
• 78 DK78 (granica z Czechami – Rybnik – GOP – Zawiercie)
• 88 DK88 (Strzelce Opolskie – Bytom)
• 94 DK94 (Legnica – Wrocław – Opole – Bytom – Kraków)

Przebiega tędy również Drogowa Trasa Średnicowa – trasa szybkiego ruchu, która w założeniu ma przebiegać przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską, Zabrze, Gliwice oraz przez Mysłowice, Sosnowiec, Będzin i Dąbrowę Górniczą. Biegną też tędy dwie drogi ekspresowe: S1 (jako część DK1, Wschodniej Obwodnicy GOP) i S86 (jako część DK86).

Katowice mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych^{potrzebne źródło}.

edytuj Transport lotniczy

W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice z asfaltobetonową drogą startową o długości 2800 metrów i szerokości 60 metrów. W 2007 obsłużył prawie 2 mln pasażerów. Port posiada dwa terminale pasażerskie (nowszy otwarty w lipcu 2007) oraz jeden terminal cargo. Przepustowość roczna terminali pasażerskich wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Lotnisko w Pyrzowicach obsługuje ponad 30 stałych połączeń rejsowych liniami lotniczymi Centralwings, EuroLOT, Jet Air, LOT, Lufthansa, Wizz Air, Ryanair i Germanwings (od kwietnia 2008).

W granicach miasta Katowice znajduje się również lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec z czynnym trawiastym polem wzlotów. Planowo ma zostać przeistoczone w miejski port lotniczy (ang. city airport) z przyszłą utwardzoną drogą startową o długości 850 metrów i szerokości 25 metrów (koszt: 10 mln zł), obsługujący samoloty zabierające do 18 pasażerów oraz samoloty lotnictwa ogólnego, w tym biznesowe. Jednak obecnie jego rozwój jest hamowany sporami na tle własnościowym pomiędzy aeroklubami.^[24]

W odległości do 100 km od Katowic znajdują się jeszcze dwa międzynarodowe porty lotnicze: port lotniczy Ostrawa i Airport Kraków w Balicach. Ponadto odległe od Katowic o 90 km lotnisko w Kamieniu Śląskim pod Opolem stara się o status lotniska dla ruchu rejsowego, w tym międzynarodowego. Z uwagi na swoje położenie 12 km od autostrady A4, stanowiłoby realistyczną alternatywę do Pyrzowic i Balic m.in. dla Katowic.

edytuj Edukacja

Katowice, Uniwersytet Śląski w Katowicach – Wydział Prawa i Administracji

Gmach Akademii Muzycznej

Rektorat Śląskiego Uniwersytetu Medycznego

Gmach Politechniki Śląskiej w Katowicach

Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Według danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe posiada 16% katowiczan (dane na rok 2005)^[25].

edytuj Wyższe uczelnie w Katowicach

1. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
2. Akademia Muzyczna w Katowicach
3. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
4. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
5. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
6. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
7. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
8. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Wydział Transportu
9. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
10. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
11. Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach
12. Uniwersytet Śląski w Katowicach
13. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
14. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
15. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
16. Wyższa Szkoła Mechatroniki
17. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
18. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
19. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
20. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
21. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
22. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach, afiliowane do PAT w Krakowie
23. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne
24. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy

• PAN – oddział
• Jednostki badawczo-rozwojowe – EMAG, KOMEL, COBR Przemysłu Izolacji Budowlanej, Główny Instytut Górnictwa

W Katowicach znajduje się również:

• około 35 liceów
• około 45 techników, w tym Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe
• około 35 gimnazjów
• około 55 szkół podstawowych
• około 50 bibliotek, w tym Biblioteka Śląska

edytuj Kultura

Katowice stanowią główny ośrodek kulturalny na terenie Górnego Śląska, chociaż bez zaznaczonej wyraźnej dominacji, w przeciwieństwie do stolic innych regionów. Obecność w regionie dużej liczby znaczących miast ma wpływ decentralizacyjny w regionie. Katowice mieszczą się w czołówce głównych ośrodków kulturalnych Polski.

Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922, za sprawą ustanowienia miasta stolicą autonomicznego województwa. Dzięki ustawom Sejmu Śląskiego powstawały obiekty oświatowe i kulturalne m.in. Muzeum Śląskie. Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej większość ośrodków kulturowych utworzono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 w mieście powstało kilka kin i teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.

W powojennych Katowicach za sprawą kompozytorów Bolesława Szabelskiego i Bolesława Woytowicza powstała śląska szkoła kompozytorów. Dziś jej dorobek kontynuują światowej sławy reprezentanci – Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki, którzy od lat mieszkają i pracują w mieście.

Katowice są siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej i najlepszej w kraju Akademii Muzycznej.

Cykliczny Rawa Blues Festival, Metalmania, Mayday Festiwal, Śląski Festiwal Jazzowy, cykl: JaZZ i okolice i dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka, najnowocześniejszej i największej sali widowiskowej w Polsce.

edytuj Muzyka

• "Camerata Silesia" – Zespół Śpiewaków Miasta Katowice

GCK – siedziba NOSPR

• Filharmonia Śląska
• Estrada Śląska
• Kwartet Śląski
• GuGalander
• Jazz Klub Hipnoza
• Mega Club
• Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
• Chór Mieszany "OGNIWO"
• Chór ABSOLUT
• Chór Mieszany przy Katedrze p.w. Chrystusa Króla
• Chór im. Św. Grzegorza Wielkiego przy Bazylice OO. Franciszkanów w Katowicach Panewnikach
• Schola Liturgiczna Bazyliki Panewnickiej
• Słoneczni
• Przemienienie
• Chór Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego

edytuj Teatry

• Teatr Śląski

Katowice, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego

• Teatr Ateneum
• Teatr Korez
• Teatr Cogitatur
• Teatr Locus
• Teatr Domisol
• Teatr Gry i Ludzie
• Kinoteatr Rialto
• Teatr Bez Sceny
• Teatr GuGalander
• Alternatywny Teatr Suka Off
• Autorski Teatr Batis
• Mumio
• Impresaryjny Teatr Młodego Widza
• Teatr GART
• Teatr Gry i Ludzie Stowarzyszenie Ogrody Teatru
• Teatr Studencki Nienażarty
• Teatr Studio K

Kinoteatr Rialto

edytuj Kina

• IMAX
• Cinema City – punkt rozrywki 44 (13 sal)
• Cinema City – Silesia City Center (13 sal)
• Centrum Filmowe Helios (9 sal)
• Kinoteatr Rialto (1 sala)
• Kino Światowid (1 sala)
• Centrum Sztuki Filmowej (dawne Kino Kosmos) (2 sale)
• Kino Zorza (zamknięte w 2002) (1 sala)
• Kino Palast (nieczynne – 1 sala)
• Klub Filmowca (nieczynne – 1 sala)
• Kino Przyjaźń (nieczynne – 1 sala)

edytuj Muzea

Katowice, Muzeum Śląskie

Biurowiec Francuska 70

• Muzeum Śląskie
• Muzeum Historii Katowic
• Muzeum Archidiecezjalne
• Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów
• Muzeum Biograficzne P. Stellera
• Muzeum Prawa i Prawników Polskich
• Muzeum Nośników Danych
• Muzeum Motoryzacji
• Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego
• Harcerskie Muzeum Etnograficzne
• Izba Śląska
• Centrum Scenografii Polskiej
• Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego

edytuj Media

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list.

• TVP Katowice
• Antyradio
• Radio Katowice
• Radio OK
• Radio eM – radio archidiecezjalne
• TVN24 – oddział regionalny
• Radio Flash
• RMF FM – oddział lokalny
• RMF MAXXX Śląsk
• Radio Roxy FM
• Radio Planeta 95,1 FM
• Dziennik Zachodni
• Gazeta Wyborcza Katowice
• Gość Niedzielny
• Fakt Katowice
• Jarmark
• Echo Miasta
• Metro Katowice
• Nowy Przegląd Katowicki
• Radio Eska Śląsk
• Telewizja TVS
• Radio ZET - oddział lokalny

edytuj Cykliczne imprezy kulturalne

Katowice, Spodek

• Rawa Blues Festiwal – Spodek
• Metalmania – Spodek
• Mayday Festiwal – Spodek
• Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje"
• Węgiel Student Film Festiwal
• Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga
• Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek "Katowice Dzieciom"
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów "A Part"
• Międzynarodowa Wystawa Grafiki "Intergrafia"
• Śląski Festiwal Jazzowy
• Koncerty z cyklu: JaZZ i okolice
• Górnośląski Festiwal Sztuki Kameralnej (Ars Cameralis Silesiae Superioris)
• Festiwal Filmów Kultowych
• Ekosong - Panewniki
• Festiwal Sztuki Filmowej "Celuloid, Człowiek, Cyfra"

edytuj Galerie sztuki

BWA-Galeria Sztuki Współczesnej

• Galeria Sztuki Współczesnej BWA al. Korfantego 6
• Galeria Sztuki Współczesnej Parnas ul. Kochanowskiego 10
• Galeria Sztuki Atelier 2 ul. Batorego 2
• Galeria Art Nova 2 ul. Dworcowa 13
• Galeria Architektury SARP ul. Dyrekcyjna 9
• Galeria Art-Deco pl. Andrzeja 4
• Galeria Fra Angelico ul. Jordana 39
• Galeria Katowice ul. Warszawska 5
• Galeria Koszarowa ul. Koszarowa 17
• Galeria na Schodach ul. Raciborska 37
• Galeria Akwarela ul. Mikołowska 26
• Galeria Marmurowa ul. Mikołowska 26
• Galeria Piętro Wyżej pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Pusta pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Sektor I pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Engram pl. Sejmu Śląskiego 2
• Galeria Rondo Sztuki rondo im. gen. J. Ziętka
• Galeria Szyb Wilson ul. Oswobodzenia 1
• Galeria Skarbek
• Galeria pod Sufitem ul. Rybnicka 11
• Galeria "Antrakt" MDK "Szopienice" ul. gen. Hallera 28
• AMC SZTUKA ul. Mariacka 19
• Galeria Magiel ul. Rymarska 4
• Galeria Polonia Art ul. Zabrska 5
• Glass Art Gallery ul. Stefana Batorego 3
• Galeria Na Francuskiej ul. Francuska 13
• Galeria Sztuki Kowadło ul. Słowackiego 27
• Galeria Ateneum ul. 3 maja 25

edytuj Ekologia

Las Murckowski

Na terenie Katowic znajduje się kilka terenów objętych ochroną prawną: 2 rezerwaty przyrody ("Las Murckowski", "Ochojec"), 2 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe ("Szopienice-Borki", "Źródła Kłodnicy"), 3 użytki ekologiczne ("Staw Grunfeld", "Stawy Na Tysiącleciu", "Płone Bagno")^[26] oraz 12 obszarów zielonych mających status parków, z których największym jest Katowicki Park Leśny. Osiem z nich wpisanych jest do ewidencji zabytkowych parków i ogrodów w Polsce. Poza parkami na terenie miasta występuje pewna liczba zieleńców i skwerów. Łącznie katowickie tereny zieleni urządzonej zajmują 13% powierzchni miasta z czego tylko 2% to parki. Zinwentaryzowano na nich łącznie 273 taksony drzew i krzewów. W Katowicach znajduje się 35 okazów drzew uznanych za pomniki przyrody. Lasy w Katowicach obejmują 1,7% wszystkich lasów w województwie czyniąc Katowice najbardziej zalesionym miastem województwa śląskiego. Lasy te są częścią leśnego pasa ochronnego GOP i podlegają Nadleśnictwu Katowice. Do największych parków Katowic należą: Park im. Tadeusza Kościuszki, Katowicki Park Leśny, Dolina Trzech Stawów, Park Zadole i kilka mniejszych. Na styku granic miast Katowic, Chorzowa i Siemianowic leży Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku (w granicach administracyjnych Chorzowa). Ponadto miasto ma szereg skwerów, do najważniejszych należą: Plac Wolności, Plac Andrzeja, Plac Miarki, Plac Rady Europy, Plac Grunwaldzki, Plac A. Budnioka, Plac J. Londzina, Plac A. Hlonda, Plac Alfreda.

edytuj Sport

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić/wykonać działania: przenieść #Nieistniejące już kluby sportowe do Sport w Katowicach. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

 Osobny artykuł: Sport w Katowicach.

Hala Akademii Wychowania Fizycznego

Początki aktywności fizycznej w tym regionie są powiązane ze społecznością niemiecką. Na ziemiach tych działały niezliczone niemieckie Sport Vereiny i Turn Vereiny. Najstarszym katowickim i drugim na Górnym Śląsku klubem piłkarskim był powstały w 1904 SV Frisch Auf Kattowitz, po jego rozpadzie powstały w 1905 trzy kluby: FC Preussen 05 Kattowitz, Diana Kattowitz i Germania Kattowitz. Jednym z pierwszych klubów piłkarskich był również 06 Zalenze, powstały w 1906 . Dnia 7 grudnia 1930 otwarto w mieście sztuczny tor łyżwiarski ^[27]. Obecnie w Katowicach istnieje kilkadziesiąt klubów i stowarzyszeń sportowych. Do najważniejszych należą:

edytuj Aktywne kluby sportowe

• AWF Mickiewicz Katowice – męski klub koszykarski grający obecnie w I lidze
• AZS AWF Katowice – klub wielosekcyjny, 4-krotny Mistrz Polski w szermierce, liczne inne medale Mistrzostw Polski
• AZS US Katowice – klub wielosekcyjny, liczne medale Mistrzostw Polski
• GKS Katowice – męski klub piłki nożnej 4-krotny wicemistrz Polski, 3-krotny zdobywca Pucharu Polski, 2-krotny zdobywca Superpucharu Polski. Obecnie w II lidze (po degradacji w wyniku utraty płynności finansowej)
• HC GKS Katowice – klub hokejowy, 6-krotny Mistrz Polski, 9-krotny wicemistrz Polski, 8 razy na trzecim miejscu. GKS "Katowice" Historycznie klub wielosekcyjny, wielokrotni mistrzowie polski wielu dyscyplin sportu, klub mistrzów olimpijskich.
• 1. FC Katowice – do niedawna nieistniejący męski klub piłkarski, wicemistrz Polski z 1927, niedawno przywrócony do życia
• HetMaN Szopienice – klub szachowy, zdobywca medali w Mistrzostwach Polski
• HKS Szopienice – klub wielosekcyjny, liczne medale w sportach siłowych
• Rozwój Katowice – męski klub piłkarski grający obecnie w III lidze
• MK Katowice – męski klub piłkarski grający obecnie w IV lidze, występy w III lidze
• MKS Pałac Młodzieży Katowice – klub wielosekcyjny, liczne medale Mistrzostw Polski Juniorów
• Naprzód Janów Katowice – męski klub hokejowy, 5-krotny wicemistrz Polski, 7 razy na trzecim miejscu
• Policyjny Klub Sportowy Katowice – klub sportowy, 5 tytułów Mistrza Polski w szermierce, 11 tytułów Mistrza Polski w pływaniu
• Sparta Katowice – wielosekcyjny klub sportowy, 11 tytułów Mistrza Polski w skokach do wody (kategorie młodzieżowe)
• Jango Katowice – klub futsalowy, zdobywca Pucharu Polski w 2007, finalista Pucharu Polski w 2006, 2 razy na podium w I lidze, obecnie I liga
• Aeroklub Śląski
• Automobilklub Śląski
• Silesia Miners – pierwsza na Śląsku drużyna futbolu amerykańskiego, występuje w Polskiej Lidze Futbolu Amerykańskiego
• LGKS Podlesianka Katowice – męski klub piłkarski grający obecnie w lidze okręgowej
• MK Górnik Katowice - męski klub piłkarski grający obecnie w IV lidze, siedziba klubu znajduje się w Kostuchnie.

edytuj Nieistniejące już kluby sportowe

• Dąb Katowice – Mistrz Polski w hokeju w 1939, 10-krotny Mistrz Polski w pływaniu, 8 miejsce w I lidze w piłce nożnej w 1936
• EKS Katowice – nieistniejący już klub pływacki, łącznie 67 tytułów Mistrza Polski w pływaniu, piłce wodnej, skokach do wody
• Górnik Katowice – nieistniejący już klub, 9-krotny finalista Mistrzostw Polski w hokeju, 6-krotny Mistrz Polski w szermierce
• KS Baildon Katowice – klub wielosekcyjny, łącznie kilkadziesiąt medali Mistrzostw Polski w różnych dyscyplinach
• Pogoń Katowice – klub wielosekcyjny, 7-krotny Mistrz Polski w szermierce, 4-krotny Mistrz Polski w skokach do wody
• Diana Kattowitz – powstały w 1905, mistrz Śląska z 1912
• Germania Kattowitz – klub powstały w 1905
• 06 Zalenze – klub powstały w 1906
• KS Naprzód 1912 Załęże – klub powstały w 1912

edytuj Architektura

 Osobny artykuł: Architektura Katowic.

Kamienice w centrum miasta

Architektura modernistyczna z lat 1922-39

Katowice należą obok Łodzi i Gdyni do grupy miast Polski, których centra nie wywodzą się ze średniowiecznego miasta lokacyjnego. Style takie jak gotyk, renesans czy barok nie są zatem w nim reprezentowane. Układ urbanistyczny miasta powstał na skutek rozbudowy i połączenia poszczególnych wsi i osiedli robotniczych w czasie gwałtownego rozwoju w XIX i XX wieku.

Śródmieście miasta zostało ukształtowane w połowie XIX w., którego ściślejsze zabudowywanie nastąpiło po 1880 roku. Powstałe w tym czasie budynki posiadają dekorację eklektyczną (w większości neorenesansową i neobarokową) z późniejszymi elementami stylu secesyjnego. Pod koniec XIX wieku uznawane było za "mały Paryż"^[28].

Modernistyczny kwartał południowej części śródmieścia Katowic, powstały po utworzeniu Autonomicznego Województwa Śląskiego w 1922, to najciekawszy w kraju przykład międzywojennego funkcjonalizmu i stylu międzynarodowego. Katowickie budynki są inspirowane architekturą Bauhausu, De Stijl czy realizacjami Le Corbusiera.

edytuj Dane urbanistyczne

W granicach Katowic znajduje się prawie 66 km² lasów. Lasy te są pod ochroną^[29].

edytuj Zabytki i atrakcje turystyczne

Najstarsza budowla w Katowicach to drewniany kościółek św. Michała Archanioła z XVI w. w Brynowie, oprócz niego w mieście znajduje się kilkadziesiąt budowli mieszkalnych z XIX i początku XX wieku, w tym unikatowe osiedla: Nikiszowiec i Giszowiec. Znajdują się tu także dwa pałace: pałac Goldsteinów i pałac w Załężu oraz kilka zabytkowych kościołów w tym kościół Mariacki, kościół garnizonowy, katedra Chrystusa Króla (największa katedra w kraju), bazylika z klasztorem franciszkanów z oryginalną kalwarią w stylu modernistycznym oraz ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego – najstarsza murowana budowla sakralna w mieście.

Pomnik Marszałka Piłsudskiego dłuta Antuna Augustinčicia, 1937-39

Katowice niejednokrotnie nazywane są stolicą polskiej moderny. Drapacz Chmur wybudowany w latach 1929-1930 przy ul. Żwirki i Wigury 15 to jedna z wielu pereł modernistycznej architektury wypełniającej południowy kwartał śródmieścia.

Na przeciw gmachu Sejmu Śląskiego znajduje się pomnik Marszałka Piłsudskiego ufundowany ze składek mieszkańców woj. śląskiego i zamówiony w 1936 r. u chorwackiego rzeźbiarza Antuna Augustinčicia. Wykonany został w latach 1937-39. Ze względu na wybuch wojny i późniejsze uwarunkowania polityczne pomnik trafił do Polski dopiero w 1991 r. W 1998 r. wykonano cokół i ustawiono pomnik w obecnym miejscu, na placu Bolesława Chrobrego. Projekt placu wraz z cokołem, wg projektu Aliny Borowczak - Grzybowskiej i Andrzeja Grzybowskiego otrzymał tytuł Najlepszej Przestrzeni Publicznej Województwa Śląskiego 2001^{potrzebne źródło}.

Oprócz zabytków w Katowicach znaleźć można wiele niezabytkowych atrakcji turystycznych np. Pomnik Powstańców Śląskich (największy pomnik w kraju), wieża spadochronowa (jedyna istniejąca wieża spadochronowa w Polsce), Spodek (hala widowiskowa oddana do użytku w roku 1971 z architektonicznie ciekawym dachem koncepcji inżyniera Wacława Zalewskiego, utrzymywanym w miejscu stalowymi kablami zgodnie z zasadami tensegrity).

edytuj Wieżowce

 Osobny artykuł: wieżowce Katowic.

Na terenie Katowic jest zbudowanych kilkanaście wysokich budynków, uznawanych za wieżowce. Najstarszym katowickim wieżowcem jest dom profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych z 1931, drugim Drapacz Chmur z 1934. Obecnie najwyższym wieżowcem w Katowicach jest Altus, będącym najwyższym budynkiem w kraju wybudowanym poza Warszawą. Katowice mają także najwięcej w Polsce wieżowców na kilometr kwadratowy, ponieważ wprawdzie Warszawa ma ich więcej, ale Katowice są od niej dużo mniejsze.

edytuj Polityka

edytuj Urzędy i instytucje

 Osobny artykuł: Konsulaty w Katowicach.

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list.

Katowice, Gmach Sejmu Ślaskiego – Urząd Wojewódzki

• Śląski Urząd Wojewódzki (Gmach Sejmu Śląskiego)
• Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego
• Pierwszy i Drugi Urząd Skarbowy, Urząd Kontroli Skarbowej, Izba Skarbowa,
• Izba Celna
• Wojewódzki Urząd Pracy
• Wyższy Urząd Górniczy,Okręgowy UG
• Obwodowy Urząd Miar oraz Okręgowy Urząd Miar
• Okręgowy Inspektorat Pracy
• Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny
• Wojewódzki Inspektorat Weterynarii
• Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
• Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej
• Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego
• Narodowy Fundusz Zdrowia – Śląski Oddział Wojewódzki
• Sąd Okręgowy, Sąd Rejonowy, Sąd Apelacyjny oraz Sąd Metropolitalny
• Prokuratura Okręgowa, Prokuratura Rejonowa oraz Prokuratura Apelacyjna
• Śląskie Kuratorium Oświaty
• Śląski Związek Gmin i Powiatów
• Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
• Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków
• Instytut Pamięci Narodowej oddział
• Archiwum Państwowe
• Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
• Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego
• Wojewódzki Sztab Wojskowy
• Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego
• Górnośląski Związek Metropolitalny
• Rzecznik Praw Obywatelskich – Pełnomocnik Terenowy
• Konsulaty obcych państw
• INTERREG – Punkt informacyjny

edytuj Prezydent miasta

Piotr Uszok – aktualny prezydent miasta Katowice.

 Osobny artykuł: Prezydenci miasta Katowice.

Najważniejsze stanowisko we władzach wykonawczych Katowic było na przestrzeni lat różnie nazywane: w latach 1866-1920 i 1939-1945 nazywano ich Oberbürgermeister, w okresie międzywojennym (1922-1939) i pierwszych latach po wojnie (1945-1950) zwani byli prezydentami miasta, a od 24 marca 1950 do 1 stycznia 1974 zwano ich przewodniczącymi rady miejskiej. Od 1 stycznia 1974 powrócono do określenia prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś.

Przedostatnim sołtysem wsi był Kazimierz Skiba, którego chata, obecnie przeniesiona do skansenu, stała na obrzeżach wsi Katowice, niedaleko granicy wsi Bogucice, w części zwanej później Drajok. Ostatnim sołtysem był niejaki Ludwik Troll.

Od uzyskania przez Katowice praw miejskich w 1865 miasto miało 23 prezydentów. Pierwszym prezydentem Katowic był Louis Diebel, który objął urząd 14 maja 1866, zostając burmistrzem miasta, które liczyło wówczas 4 815 mieszkańców i obejmowało swym zasięgiem obszar zbliżony do dzisiejszego śródmieścia Katowic. Obecnym prezydentem miasta Katowice jest Piotr Uszok.

edytuj Rada miasta

 Osobny artykuł: Rada Miasta Katowice.

3 marca i 4 kwietnia 1866 miały miejsce pierwsze wybory do ciała, które ustanowiło władze Katowic. Z 342 kandydatów wybrano pierwszych 18 przedstawicieli (Stadtverordneten) mieszkańców miasta. Przedstawiciele ci, pod kierownictwem przewodniczącego komitetu wyborczego, dr Richarda Holtze, wybrali 14 maja 1866 pierwszy magistrat (Magistratskollegium), w skład którego weszli:

• pierwszy burmistrz Katowic – Louis Diebel z Krapkowic (niem. Krappitz),
• zastępca burmistrza – Rossei
• 4 stałych radnych miejskich, którzy od 1873 nosili tytuł Ratsherr

Liczbę radnych podniesiono w 1875 do 6 i zaczęto tytułować Stadtraete.

Na pierwszym posiedzeniu rady, któremu przewodniczył radny o nazwisku Trol, omawiano m.in. sprawy organizacji policji miejskiej. Radny Trol przekazał na jej rzecz, ze swego prywatnego mienia: stare biurko, materiały biurowe, 2 rogi dla straży nocnej, stary regał i szafę.

Obecnie przewodniczącym rady miasta jest Jerzy Forajter, a w jej skład wchodzi 31, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych. W 2002, po nowelizacji ustawy o samorządzie lokalnym rada miasta utraciła prawo wyboru prezydenta. Zgodnie z tą ustawą 27 października 2002 odbyły się wybory powszechne na prezydenta Katowic, w których liczbą 54% głosów został wybrany Piotr Uszok.

Rada Miasta nadaje tytuł Honorowego Obywatela Miasta Katowice, który do roku 2007 otrzymało 8 osób.

edytuj Życie religijne

edytuj Kościół rzymskokatolicki

Katowice są siedzibą archidiecezji katowickiej oraz metropolii górnośląskiej (metropolii katowickiej).

W mieście znajduje się 36 kościołów i ma swoje klasztory 18 zgromadzeń zakonnych Kościoła rzymskokatolickiego, w tym są to aż cztery domy prowincjalne (franciszkanów^[30], jadwiżanek^[31], elżbietanek^[32] i służebniczek śląskich^[33]). Na terenie miasta znajduje się bazylika mniejsza pw. św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia NMP w zespole klasztornym franciszkanów w Panewnikach^[34]. Znanym na Górnym Śląsku sanktuarium, obok Kalwarii Panewnickiej, jest katowicki kościół św. Szczepana w Bogucicach z cudownym wizerunkiem Matki Bożej Boguckiej^[35].

W Katowicach mają swoją siedzibę dwa wyższe seminaria duchowne archidiecezjalne i zakonne, katolickie wydawnictwo Księgarnia św. Jacka^[36], drukarnia, redakcje archidiecezjalnej rozgłośni Radia eM^[37], ogólnopolskiego tygodnika katolickiego Gość Niedzielny^[38] oraz miesięcznika dla dzieci i młodzieży Mały Gość Niedzielny^[39]. W pobliżu kurii metropolitarnej istnieje Centrala Caritas Archidiecezji Katowickiej^[40]. W stolicy Górnego Śląska, będącej ważnym centrum uniwersyteckim, działa kilka ośrodków duszpasterstwa akademickiego, m.in. Kościół Akademicki w krypcie Katedry Chrystusa Króla i FODA w Panewnikach^[41].

edytuj Kościół ewangelicko-augsburski

Katowice są siedzibą diecezji katowickiej. W mieście znajdują się 2 parafie;

• Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach,
• Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach-Szopienicach.

edytuj Kościoły ewangeliczne

• Kościół Ewangelicko-Metodystyczny - parafia Nowego Przymierza
• Kościół Chrześcijan Baptystów – dwa zbory (w centrum i w Bogucicach)
• Kościół Zielonoświątkowy – zbór Betania
• Kościół Wolnych Chrześcijan
• Wspólnota Kościołów Chrystusowych
• Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan w RP
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

edytuj Judaizm

• Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach

Do czasów II wojny światowej w mieście istniała przy ul. Mickiewicza zbudowana w stylu eklektycznym, mauretańsko-neoromańskim Wielka Synagoga. Obecnie fundacja Or Chaim podejmuje działania mające na celu odbudowę synagogi. Obecna synagoga znajduje się w budynku Gminy Wyznaniowej Żydowskiej przy ulicy Młyńskiej 13.

edytuj Inne

• Świadkowie Jehowy
• Świecki Ruch Misyjny "Epifania" – zbór w Katowicach.
• Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu

Katowice, Kościół Zmartwychwstania Pańskiego

Katowice, Katedra Chrystusa Króla

Katowice, Pałac Biskupi

edytuj Ludzie związani z Katowicami

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Katowicami.

edytuj Osoby urodzone w Katowicach

• Wojciech "Fokus" Alszer – raper, eksczłonek Paktofoniki
• Paweł Berger – muzyk grupy Dżem
• Krystyna Bochenek – polityk, senator, dziennikarka
• Jacek Borusiński – aktor, członek kabaretu Mumio
• Bartosz Danowski – autor książek informatycznych
• Piotr Dziurowicz – były prezes GKS Katowice
• Walenty Fojkis – powstaniec śląski
• Jan Furtok – piłkarz, prezes GKS Katowice
• Ewald Gawlik – śląski malarz
• Maria Goeppert-Mayer – fizyk, laureat Nagrody Nobla
• Kurt Goldstein – neurolog, psychiatra, profesor Harvard University i Columbia University
• Piotr "Gutek" Gutkowski – wykonawca muzyki reggae i hip-hop, wokalista zespołu Indios Bravos
• Euzebiusz Huchracki – franciszkanin śląski, męczennik Dachau, sługa Boży
• Sławomir Idziak – operator filmowy
• Bożydar Iwanow – komentator sportowy Polsat Sport
• Jarosław Januszewicz – aktor, muzyk, członek kabaretu Mumio
• Anna Kańtoch – pisarka
• Joanna Kluzik-Rostkowska - poseł na Sejm RP, minister
• Bogumił Kobiela – aktor
• Ewelina Kopic - dziennikarka i prezenterka telewizyjna
• Janina Kraus – polityk, poseł na Sejm RP
• Krzysztof Krawczyk - piosenkarz
• Jerzy Kukuczka – himalaista, zdobywca Korony Himalajów
• Kazimierz Kutz – reżyser, poseł na Sejm RP
• Franz Landsberger – historyk sztuki
• Piotr Łuszcz "Magik" – raper, członek grup: Kaliber 44 & Paktofonika
• Lech Majewski – reżyser filmowy i teatralny
• Marcin "dAb" Marten - znany raper,członek grupy Kaliber 44,prowadzi karierę solową
• Michał "Joka" Marten - znany raper,członek grupy Kaliber 44
• Franz Leopold Neumann – politolog, profesor Columbia University w Nowym Jorku
• Antoni Jozafat Nowak – profesor antropologii, wykładowca KUL-u, franciszkanin
• Reinhold Olesch - językoznawca, profesor slawistyki
• Walenty Roździeński – pisarz, kuźnik
• Hans Sachs – immunolog
• Philipp M. Schmutzer – muzyk i kompozytor
• Marek Seweryn – sztangista, mistrz świata i medalista olimpijski
• Janusz Sidło - sportowiec, oszczepnik, olimpijczyk
• Erwin Sówka – malarz prymitywista
• Damian Szojda - franciszkanin śląski, tłumacz Pisma Świętego
• Edward Szymkowiak – piłkarz
• Aleksandra Śląska – aktorka
• Robert Talarczyk - aktor, reżyser teatralny
• Adam Taubitz - muzyk jazzowy
• Krzysztof Warzycha – były piłkarz reprezentacji Polski w piłce nożnej
• Szczepan Wesoły – polski duchowny, arcybiskup
• Ernest Wilimowski – piłkarz
• Anna Wiśniewska – piosenkarka, wokalistka zespołu Ich Troje

edytuj Zobacz też

• Centralny Cmentarz Komunalny w Katowicach

Przypisy

edytuj Bibliografia

• A. Brożek, A. Plewako, Geneza i rozwój herbu miasta Katowic, Katowice 1982.
• J. Dałek, K. Szarowski, Katowice centrum wielkoprzemysłowej aglomeracja, Katowice 1976.
• Dzieje Katowic (1299-1945), oprac. Joanna Starnawska, Katowice 1990.
• D. Głazek, Budynek Muzeum Śląskiego w Katowicach w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Z dziejów sztuki Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, red. E. Chojecka, Katowice 1982.
• W. Gostomski-Nałęcz, Dzieje i rozwój Wielkich Katowic jako ośrodka górnośląskiego przemysłu i stolicy autonomicznego województwa śląskiego.
• G. Hoffmann, Geschichte der Stadt Kattowitz.
• J. Kalinowski, Katowice i okolice.
• Katowice. Ich dzieje i kultura na tle regionu, pod red. W. Mrozek, Warszawa 1976.
• Katowice 1865-1945. Zarys rozwoju miasta, pod red. J. Szflarskiego, Katowice 1978.
• Katowiczanie w K.L. Auschwitz. Ofiary i sprawcy, oprac. Izabela Lar i Aleksandra Żłobińska, Katowice 2005.
• J. Moskal, W. Janota, W. Szewczyk, Album Katowic. Bogucice, Załęże et nova villa Katowice. Rozwój w czasie i przestrzeni.
• M. Nowosad, Architektura Katowic przełomu XIX i XX wieku, "Rocznik Katowicki", 1975.
• W. Odorowski, Architektura Katowic w latach międzywojennych 1992-1939, Katowice 1994.
• W. Odorowski, Wieżowce Katowic i ich treści ideowo-propagandowe [w:] O sztuce Górnego Śląska i przyległych ziem małopolskich, red. E. Chojecka, Katowice 1993, s. 267-278.
• K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy: Przewodnik.
• L. Szaraniec, Osady i osiedla Katowic.
• B. Szczypka-Gwiazda, Reprezentacyjne założenie placu-forum Katowic jako próba stworzenia "Przestrzeni Symbolicznej" [w:] Przestrzeń. Architektura. Malarstwo. Wybrane zagadnienia sztuki górnośląskiej, red. E. Chojecka, Katowice 1995, s. 106-135.

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Katowice

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Katowicach

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Katowice

• Urząd Miasta Katowic
• Listing wysokościowców w Katowicach
• Katowickie budynki w Skyscraperpage
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia Członkowie Bytom • Chorzów • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze Przyszli członkowie Będzin • Czeladź • Knurów • Mikołów • Tarnowskie Góry

p • d • e Miasta wojewódzkie Polski Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zielona Góra

p • d • e Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej Białystok • Brześć nad Bugiem • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Lwów • Łódź • Łuck • Nowogródek • Poznań • Stanisławów • Tarnopol • Toruń • Warszawa • Wilno

p • d • e Województwo śląskie Miasta na prawach powiatu Bielsko-Biała • Bytom • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze • Żory Powiaty będziński • bielski • bieruńsko-lędziński • cieszyński • częstochowski • gliwicki • kłobucki • lubliniecki • mikołowski • myszkowski • pszczyński • raciborski • rybnicki • tarnogórski • wodzisławski • zawierciański • żywiecki

p • d • e Województwo śląskie (II Rzeczpospolita) miasto wojewódzkie – Katowice Powiaty miejskie Katowice • Bielsko • Królewska Huta (od 1934 Chorzów) Powiaty bielski • cieszyński • frysztacki (od 1938) • katowicki • lubliniecki • pszczyński • rudzki (do 1924) • rybnicki • tarnogórski • świętochłowicki (do 1939)

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice • Myszków • Piekary Śląskie • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy• Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy • Pilica • Poręba • Pszów • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń •Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki

p • d • e Gminy górnicze Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory